الشيخ أبو الفتوح الرازي

95

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

بر ايشان ، و مراد به زمين جمله زمين دنياست . و ايشان را امام كند در زمين ، و ايشان را وارث كند ، و اين قول اوليتر است از آن جا كه موافق ظاهر است از چند وجه : يكى : ارض به « لام » تعريف جنس بر عموم حمل كردن اوليتر باشد . دگر : لفظ امام در حقّ او حقيقت باشد ، و در حقّ بنى اسرايل مجاز . دگر آن كه : وارث به او لا يقتر است از اين ( 1 ) جا كه او باز پسين ائمّه است و او وارث همه گذشتگان باشد و به دامن قيامت بود دولت او ( 2 ) ، و مثله قوله : وَلَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ ( 3 ) . قوله : * ( وَنُرِيَ ) * ، حمزه و كسائى و خلف خواندند : « و يرى فرعون و هامان [ و جنود ] ( 4 ) » به « يا » مفتوح و رفع « فرعون » و « هامان » و « جنود » ، باسناد الفعل اليهم . و باقى قرّاء * ( وَنُرِيَ ) * ، به « نونى » مضموم و كسر « را » و نصب « يا » و نصب ما بعدها على انّه مفعول به . و معنى قراءت اوّل ( 5 ) آن باشد كه بينند فرعون و هامان و لشكر ايشان از بنى اسرايل آنچه مىترسند و حذر مىكنند از آن . و معنى قراءت دوم آن باشد كه باز نماييم با فرعون و هامان و لشكرش ( 6 ) از آن مستضعفان آنچه ايشان از آن حذر مىكنند از هلاك ، يعنى آن مستكبران را بر دست اين مستضعفان هلاك كنيم . و براين قراءت آيت عطف بود بر آيت مقدّم ، و نصب « نرى » بر عطف * ( أَنْ نَمُنَّ ) * باشد . قوله : * ( وَأَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى - ) * الاية ، قتاده گفت : اين وحى القاء فى القلب است نه وحى پيغامبرى است . گفت : ما در دل او افگنديم ، و نام مادر موسى يوخابد بنت لاوى بن يعقوب . و گفتند : اين وحى به معنى امر است ، خداى تعالى او را فرمود كه او را شير ده . چون ترسى بر او ( 7 ) ، او را در رود نيل افگن و هيچ مترس و اندوه مدار كه

--> ( 1 ) . همه نسخه بدلها : آن . ( 2 ) . كا : تا منقرض دنيا دولت او بماند . ( 3 ) . سوره انبياء ( 21 ) آيهء 105 . ( 4 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخه آط و با توجّه به ذكر كلمه در جمله افزوده شد . ( 5 ) . همه نسخه بدلها : « و معنى قراءت اول . . . » ندارد . ( 6 ) . آب ، مش : لشكر را . ( 7 ) . همه نسخه بدلها : ندارد ، چاپ شعرانى ( 8 / 436 ) : يعنى موسى را و .